بمباران اتمی هیروشیما و ناگازاکی دو عملیات اتمی بودند که در زمان جنگ جهانی دوم به دستور هری ترومن، رئیس جمهور وقت آمریکا، علیه امپراتوری ژاپن انجام گرفتند. در این دو عملیات، دو بمب اتمی به فاصله ۳ روز بر روی شهرهای هیروشیما و ناگازاکی انداخته شد که باعث ویرانی و کشتار گسترده شهروندان این دو شهر گردید. حدود ۲۲۰٬۰۰۰ نفر در اثر این دو بمباران اتمی جان باختند که بیشتر آنان را شهروندان غیرنظامی تشکیل می دادند. بیش از ۱۰۰٬۰۰۰ نفر بلافاصله هنگام بمباران کشته شدند و بقیه تا پایان سال ۱۹۴۵ بر اثر اثرات مخرب تشعشعات رادیواکتیو جان خود را از دست دادند.

بمباران هسته ای هیروشیما و ناگازاکی تا به امروز تنها موارد استفادهٔ جنگی از سلاح هسته ای در جهان است.

پس از این دو بمباران، دولت ژاپن تسلیم شد.

عملیات اول: بمباران هیروشیما

عملیات اول در تاریخ دوشنبه، ساعت ۸ و ۱۵ دقیقه روز ۶ اوت ۱۹۴۵ به وقت محلی در شهر هیروشیما انجام گرفت.^{[۵][پیوند مرده][پیوند مرده]}

بمب اتمی اول به نام پسر کوچک توسط یک هواپیمای بمب افکن به نام انولا گی (به انگلیسی: Enola Gay) بر روی هیروشیما انداخته شد. برای تأثیر تخریبی بیشتر، بمب به نحوی تنظیم شده بود که ۵۷۶ متر بالای سطح زمین منفجر شود.^[۶] انرژی تولید شده توسط این بمب برابر بود با انرژی حاصل از ۱۶ هزار تن تی ان تی.^[۷] فعل و انفعالات اتمی در مرکز این بمب باعث گرمائی حدود چندین میلیون درجه سانتیگراد شد.^[۸] این گرمای عظیم هر چیزی را تا شعاع یک و نیم کیلومتری مرکز اصابت بمب بطور کلی ذوب نمود.^[۸] مردمی که از دور دست انفجار <<پسر کوچک>> را در آسمان هیروشیما مشاهده کردند می گفتند که خورشید دیگری را در آسمان دیده اند.

دو سوم ساختمان های هیروشیما از جمله کارخانه های فولادسازی و صنعتی چون میتسوبیشی در اثر این بمباران نابود شدند.^[۶][۹] تنها چیزی که از شهر باقی ماند ساختمان تالار ترویج صنعتی استانی هیروشیما بود که انفجار، بالای گنبد این بنا رخ می دهد و به خاطر قرار گرفتن در کانون مرکزی انفجار، کاملاً ویران نشد.^[۱۰]

عملیات دوم: بمباران ناگازاکی

دو روز پس از بمباران هیروشیما و بر خلاف انتظار و میل آمریکا، دولت شوروی به امپراتوری ژاپن اعلان جنگ داد و نیروهای ارتش سرخ شوروی به مواضع ژاپن در منچوری یورش بردند. ورود شوروی به جبهه جنگ اقیانوس آرام باعث شد که دولت آمریکا مصمم شود هرچه سریعتر جنگ را به نفع خود و بدون مشارکت شوروی خاتمه دهد. در این راستا استفاده بیشتر از سلاح هسته ای ساده ترین راه فشار بر ژاپن بود، و نیروهای مسلح آمریکا برای استفاده مجدد از بمب هسته ای نیازی به مجوز جدید دولت نداشتند؛ زیرا مجوزی که ترومن برای حمله اتمی صادر کرده بود اجازه استفاده از بمب های جدید را می داد.^[۱۱][۱۲]

بر اساس اطلاعات هواشناسی نیروی هوایی آمریکا، بازهٔ زمانی مساعد برای حمله دوم به ژاپن سه روز پس از حمله اول پدیدار می شد، و باید از این بازه حداکثر استفاده به عمل می آمد. هدف بعدی برای بمباران هسته ای، شهر کوکورا بود که صنایع گسترده نظامی و اسلحه سازی در آن وجود داشت. در ابتدای مأموریت بر اساس گزارش هواشناسی، دید مناسبی برای هدفگیری بر فراز کوکورا وجود داشت. اما وقتی هواپیمای بمب افکن به حدود منطقه مورد نظر رسید، تمام آسمان شهر با دود و غبار پوشیده شده بود و امکان پیدا کردن هدف را از میان برده بود. علاوه بر دید کم، پدافند هوایی و ظاهر شدن هواپیماهای شکاری ژاپن مسئله را کمی بغرنج کرده بود. پس از صرف نظر از بمباران منطقه کوکورا، بمب افکن آمریکایی فقط سوخت کافی برای بازگشت به پایگاه هوایی در اوکیناوا داشت. فرمانده عملیات تصمیم گرفت که بجای رها کردن بمب اتمی در دریا و یا بازگرداندن آن به پایگاه، بهتر است آن را بر روی ناگازاکی بیندازند که در مسیر بازگشت بمب افکن به پایگاه هوایی در اوکیناوا قرار داشت و یکی از اهداف کم اهمیت تر آمریکا در ژاپن محسوب می شد.^[۱۱] آسیبهای وارده به هیروشیما به مراتب بیشتر از ناگازاکی بوده است چرا که هیروشیما شهری صاف بوده و تشعشعات هسته ای تمام شهر را درنوردید ولی ناگازاکی حالتی داشت که شهر در میان دو دره تقسیم شده بود و نصف شهر در یک دره و نصف دیگر در دره مجاور قرار داشت و با رهاسازی بمب هسته ای در یکی از دره ها بخش دیگر شهر که در دره دیگر قرار داشت به مراتب آسیب کمتری دید

بدین ترتیب در تاریخ پنجشنبه ۹ اوت ۱۹۴۵ میلادی، بمب دیگری به نام <<مرد چاق>> (به انگلیسی: Fat Man) بر روی شهر ناگازاکی انداخته شد.

پس از نابودی ناگازاکی، ژاپن مجبور به تسلیم شد.^[۱۳]

میراث بمباران هسته ای

مراسم یادبود هیروشیما

هرساله در روز ۱۰ اوت مراسم بزرگی برای یادبود قربانیان بمباران های هسته ای در پارک یادمان جنگ شهر ناگازاکی برگزار می شود. در پایان این مراسم، نخست وزیر ژاپن طی قرائت قطعنامه ای درخواست حرکت به سمت جهانی عاری از سلاح های هسته ای را مطرح می نماید.^[۶]

دُرناهای کاغذی

همه ساله مردم سراسر جهان با درست کردن درناهای کاغذی و فرستادن آن به مرکز ساداکو در پارک یادمان جنگ شهر ناگازاکی، همدردی خود را با قربانیان بمباران و انزجار خود را از کاربرد و گسترش سلاح های هسته ای اعلام می کنند.

مجسمهٔ ساداکو در این پارک به یاد دختر ۱۲ ساله ای به نام ساداکو ساساکی برپا شده که هنگامی که فقط دو سال داشت، بمب اتمی <<پسرک>> توسط نیروی هوایی ایالات متحده آمریکا به روی هیروشیما انداخته شد و در اثر تشعشعات رادیواکتیو باقی مانده از آن، دچار سرطان خون شد و درگذشت. بر اساس افسانه های ژاپنی، اگر کسی هزار دُرنای کاغذی درست کند، یکی از آرزوهایش برآورده می شود. ساداکو درحالیکه در بیمارستان بستری بود، با تشویق دوستانش و کمک برادرش شروع به ساختن درناهای کاغذی کرد، اما پس از ساخت ۶۴۴ درنا درگذشت. در سال ۱۹۶۵ میلادی، از مجسمه ساداکو در حالیکه درنایی طلایی در دست دارد در پارک صلح هیروشما پرده برداری شد.

ساداکو ساساکی روی درنایش می نوشت:

من <<صلح>> را روی بال تو می نویسم تا تو به همه جهان پرواز کنی

واکنش ها در برابر بمباران هسته ای

وزیر دفاع سابق ژاپن

روز ۳۰ ژوئن ۲۰۰۷، فومیو کیوما وزیر دفاع وقت ژاپن در اظهاراتی دربارهٔ جنگ دوم جهانی، تلویحاً بمباران اتمی این دو شهر ژاپن توسط نیروهای آمریکایی در اوت سال ۱۹۴۵ را اقدامی لازم دانسته بود. وی گفته بود: <<برای پایان دادن به جنگ جهانی دوم، چاره ای جز بمباران اتمی و کشتار تعداد کثیری از مردم وجود نداشته است.>> افکار عمومی ژاپن واکنش شدیدی به این اظهارات نشان دادند و شینرو آبه، نخست وزیر ژاپن، اظهارات وزیر دفاع را تقبیح کرد.^[۱۴] چند روز بعد در ۳ ژوئیه ۲۰۰۷، وزیر دفاع تحت فشار افکار عمومی مجبور شد اظهار نظر قبلی خود دربارهٔ بمباران اتمی هیروشیما و ناگازاکی را پس بگیرد و با عذرخواهی از مردم این دو شهر، از مقام خود استعفا دهد.^[۱۵][۱۶]

خدمه هواپیمای بمب افکن

فرمانده هواپیمای <<بی-۲۹>> که در جنگ جهانی دوم نخستین بمب اتمی را بر شهر هیروشیمای ژاپن فروانداخت در سن ۹۲ سالگی درگذشت. <<پل وارفیلد تیبت جونیر>>، در خانه اش در شهر کلمبو در ایالت اوهایوی آمریکا درگذشت.^[۱۷] سه تن از خدمه این هواپیمای جنگی، اظهار داشته اند که <<کاربرد سلاح اتمی اقدامی لازم در تاریخ>> بوده و آنها از این کار <<به دلیل پایان دادن به جنگ جهانی دوم پشیمان نیستند>>.^[۱۷]

تنها خدمه بازمانده از بمب افکن بی-۲۹ که بمب اتمی را بر شهر هیروشیما انداخت در ژوئیه ۲۰۱۴ در سن ۹۳ سالگی در جورجیا درگذشت. تئودور ون کرک ملقب به <<داچ>> وقتی که ۲۴ ساله بود ناوبر هواپیمای <<انولا گی>> شد که بمب اتمی را روی هیروشیما انداخت.

منبع:ویکی پدیا

شاید شما هم <<ساداکو>> را بشناسید. دخترک ژاپنی که عاشق دویدن بود و می خواست قهرمان دوومیدانی شود، اما به دلیل قرار گرفتن در معرض تشعشعات بمب اتمی هیروشیما به سرطان خون مبتلا شد.

او برای مبارزه با بیماری اش، راه افسانه <<هزار درنای کاغذی>> را پی گرفت تا با ساختن 1000 درنا بتواند به آرزویش برسد، اما تنها 644 درنا ساخته بود که از دنیا رفت.

دوستان ساداکو، درناهای کاغذی را به هزار عدد رساندند و آن ها را با ساداکو به خاک سپردند و بعد نامه های او را در کتابی چاپ کردند و ساداکو به عنوان نمادی برای صلح بدل شد. از او چند تندیس ساخته شد و هنوز هم بسیاری به یاد و برای برآورده شدن آرزوهاشان درناهای کاغذی می سازند.

ساعت 8:15 صبح روز 6 آگوست 1945 میلادی بود که بمب اتمی <<پسر کوچک>> روی هیروشیما افتاد و دو سوم ساختمان های این شهر را نابود کرد و هزاران تن را به کام مرگ کشاند. احتمالا هر کدام از آدم هایی که آن روز کشته شدند یا آن هایی که در معرض تششع قرار گرفتند و سوختند، داستانی برای شنیدن داشتند؛ داستان هایی که ساداکو نماینده ناگفته های آن هاست.

سه روز بعد از بمباران هیروشیما، یعنی در 9 آگوست 1945، شهر ناکازاکی نیز مورد اصابت بمب اتمی <<مرد چاق>> قرار گرفت. با اینکه توان بمب دوم بیشتر بود، آسیب ناکازاکی به دلیل حالت دره مانندش کمتر شد، اما هیروشیما چون شهری مسطح بود، تقریبا به طور کامل نابود شد. در ناکازاکی نیمی از شهر آسیب کمتری دید.

درباره اینکه چطور شد آمریکا تصمیم به حمله اتمی علیه ژاپن گرفت و اولین و تنها بمباران اتمی تاریخ را به نام خودش ثبت کرد، گمانه زنی زیاد است. برخی می گویند آمریکایی ها هزینه زیادی برای آزمایش های اتمی خود صرف کرده بودند و باید جایی آن را به بوته آزمایش می گذاشتند. برخی هم کشتهlrm;شد گان بمباران اتمی ژاپن را در مقایسه با تعداد کشته شدگان جنگ جهانی دوم ناچیز می شمارند و معتقدند بمباران اتمی این دو شهر تنها راه متقاعد کردن ژاپن به پایان جنگ بود. بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی 220 هزار نفر کشته داشت. از این تعداد، بیش از 100 هزار نفر بلافاصله کشته شدند و بقیه تا پایان سال 1945 بر اثر تشعشعات اتمی جان باختند.

بر اساس آماری که موزه صلح هیروشیما در اختیار ایسنا قرار داده است، بر اثر این بمباران اتمی، در هیروشیما بین 340 هزار تا 350 هزار نفر در معرض بمباران قرار گرفتند که 140 هزار نفر از آنها درگذشتند. همچنین در ناکازاکی 270 هزار نفر در معرض بمباران قرار گرفتند که تا 31 آگوست 1945، هفتاد هزار نفر از آن ها جان باختند.

بر اساس اطلاعات موزه صلح هیروشیما، تا 31 مارچ سال جاری میلادی، 58 هزار نفر از کسانی که بمباران را در هیروشیما تجربه کرده اند یعنی 32.1 درصد از کل کسانی که در جریان بمباران بوده اند، هنوز در قید حیات هستند. همچنین در ناکازاکی 34 هزار نفر از کسانی که در سال 1945 در جریان بمباران بوده اند هنوز زنده اند که 18.6 درصد از کل این افراد را تشکیل می دهد.

متوسط سن نجات یافتگان از بمباران که هنوز در قید حیات هستند، در هیروشیما بین 79.58 سال (یعنی کمی بیش از 79 و نیم سال) و در ناکازاکی 80.13 سال (یعنی کمی بیش از 80 سال) است. این نجات یافتگان در این سال ها همواره تحت آزمایش و درمان بوده اند، حمایت های مالی و در صورت لزوم، در خانه پرستاری شده اند و نسل دوم بازماندگان هم مورد آزمایشات پزشکی قرار گرفته اند.

* * *

<<موزه صلح هیروشیما>> به یاد ساداکو ساخته شده است؛ موزه ای که علاوه بر روایت داستان ساداکو، به جمع آوری اشیاء، اسناد و تصاویر بمب های اتمی می پردازد. در زیر، بخشی از تصاویر و اطلاعات آرشیو بزرگ این موزه صلح می آید که در پی مکاتبه و ارتباط با مسئولان این موزه، به صورت اختصاصی در اختیار <<ایسنا>> قرار گرفته است.

عکس از Gonichi Kimura

فاصله تا مرکز انفجار: 4160 متر

<<سرباز با دانه های مرگ>>؛ عکس در بیمارستان ارتش در 3 سپتامبر 1945 هیروشیما گرفته شده است. سرباز 21 ساله در خانه ای چوبی با فاصله ای زیاد از محل اصابت بمب، در معرض تشعشعات قرار گرفته است. او اول موهایش را از دست داد، بعد دانه های ارغوانی روی پوستش ظاهر شد و سپس تب کرد. کمی بعد از انفجار، در اوایل سپتامبر، او دیگر نمی توانست چیزی بخورد، چراکه گلویش دردناک شده بود و لثه هایش خونریزی داشت. کم کم دانه های ارغوانی همه صورت و تنش را پوشاند و هوشیاری اش را از دست داد و در ساعت 9:30 صبح روز 3 سپتامبر درگذشت.

عکس از ارتش آمریکا

فاصله تا مرکز انفجار: 260 متر

تالار استانی هیروشیما که تخریب شده است. اینجا اکنون در نزدیکی یادمان موزه صلح قرار دارد.

عکس از ONUKA Masami

فاصله تا مرکز انفجار: 9000 متر

<<مرد با سوختگی در سرتاسر بدنش>>؛ عکس از مرکز قرنطینه ارتش در جزیره نینوشیما گرفته شده است. هزاران نفر از بازماندگان انفجار برای درمان به این قرنطینه آورده شدند که اکثر آن ها مُردند. مرد تمام بدنش جز قسمتی که بانداژ نشده سوخته که این امر در اثر جریان مستقیم گرما بوده است. عکس در 7 آگوست 1945 گرفته شده است. افرادی همچون او، با این درجه از سوختگی، بلافاصله بعد از انفجار یا چند روز بعد از آن کشته شدند.

عکس از ارتش آمریکا

ابر قارچی شکل مربوط به لحظات انفجار بمب اتمی در هیروشیما

عکس از Shigeo Hayashi

فاصله تا مرکز انفجار: 130 متر

نمای شرقی - غربی از خیابان Sarugaku-cho. ساختمان های اطراف این خیابان کاملاً تخریب شده است. در عکس، مردی را می بینید که دارایی اش را بر دوش دارد و دیگری هرچه را برایش باقی مانده با کامیون می برد.

عکس از Shigeo Hayashi

مرکز انفجار

اینجا اکنون پارک یادمان صلح قرار گرفته است. گروهی در حال اندازه گیری تشعشعات انفجار هستند. دو نفر گودالی در کنار بیمارستان شیما در مرکز انفجار کنده اند تا میزان تشعشات خاک این ناحیه را اندازه گیری کنند. این دو نفر از مرکز مطالعات فیزیک و شیمی هستند و با این اندازه گیری، نقشه ای از تشعشات رادیواکتیو تهیه کردند.

عکس از Shigeo Hayashi

فاصله تا مرکز انفجار: 130 متر

<<پُل موتویاسو و تالار سوخت>>؛ بخش جنوبی پل فرو ریخته و آتش ناشی از بمب، ساختمان تالار سوخت را هم سوزانده و فقط زیربنای آن باقی مانده است. بعد از جنگ، ساختمان تعمیر و بازسازی شد و مورد استفاده قرار گرفت و به ساختمان پارک یادمان صلح بدل شد.

عکس از Shigeo Hayashi

مرکز انفجار

<<تابلوی فردی کارئو شیما رئیس بیمارستان شیما>>؛ در زمان بمباران دکتر شیما برای ویزیت بیماری از شهر بیرون بوده، وقتی او خبر انفجار را شنید با همه کمک های اولیه lrm;ای که می توانست با خودش بیاورد به شهر برگشت و شروع به درمان بیماران کرد. امیدهای او در زمان آماده کردن تابلو نقش بر آب شده بود، چون هیچ کس در بیمارستان زنده نمانده بود.

عکس از Shigeo Hayashi

مرکز انفجار

<<ورودی بیمارستان شیما>>؛ بمب بالای این بیمارستان در فاصله 600 متری در آسمان منفجر شد. اگرچه دیوار ضخامت یک متری داشت، تحت فشار انفجار ویران شد. همه کسانی که در بیمارستان بودند، شامل پرسنل بیمارستان، دکترها، پرستارها و بیماران، جان خود را از دست دادند.

عکس از Yoshita Kishimoto

فاصله تا مرکز انفجار: 280 متر

<<خشم آتش>>؛ داربست فلزی بخاطر گرمای آتش، پیچ خورده و سقف فلزی شرکت هیروشیما الکتریک، نابود شده است. عکس در پاییز سال 1946 گرفته شده است.

عکس از ارتش آمریکا

مرکز انفجار

<<هیروشیما تلی از خاکستر>>؛ عکس در اکتبر 1945 گرفته شده است.

عکس از ارتش آمریکا

مرکز انفجار

<<هیروشیما تلی از خاکستر>>؛ عکس در اکتبر 1945 گرفته شده است.

عکس از Yotsugi Kawahara

فاصله تا مرکز انفجار: 260 متر

مردم در لیست بیماران مرکز امداد جستجو می کنند. 10 آگوست 1945. نگرانی از سلامتی افراد خانواده و فامیل که گم شده اند، نام کسانی که شناسایی شده اند اینجا آورده شده، اما بسیاری از اجساد قابل شناسایی نبودند و بسیاری از افراد، نشانی از گمشدگان خود نیافتند.

عکس از Shigeo Hayashi

فاصله تا مرکز انفجار: 620 متر

<<جواهری شیمومورا>> این جواهرفروشی در سال 1873 تأسیس شد و این ساختمان سال 1928 ساخته شد. برج ساعتی بر بالای ساختمان قرار داشت که از چهار طرف قابل دیدن بود. اگرچه پایین برج بر اثر بمباران اتمی نابود شد، اما دیوارهایی فروریخته از برج ساعت و طبقه بالایی باقی مانده است.

عکس از Yotsugi Kawahara

فاصله تا مرکز انفجار: 1150 متر

داخل ایستگاه کمک های اضطراری در کنار رودخانه اوتاگاوا؛ 7 آگوست 1945.

عکس از Shigeo Hayashi

فاصله تا مرکز انفجار: 450 متر

نمایی از درختان سوخته که پشت آن استادیوم بیسبال هیروشیما قرار داشته است.

عکس از Shigeo Hayashi

فاصله تا مرکز انفجار: 160 متر

ورود یک تیم فنی و صنعتی به کارخانه ای که بر اثر انفجار، تخریب شده است.

عکس از Masami Oki

فاصله تا مرکز انفجار: 840 متر

قالب فولادی پیچ خورده بر اثر آتش و گرمای شدید. فروشگاه اوداماسا؛ 20 آگوست 1945.

عکس از Masami Oki

فاصله تا مرکز انفجار: 500 متر

<<دشتی از قلوه سنگ>>؛ شهری که بر اثر انفجار، به بیابان تبدیل شد. 20 آگوست 1945.

عکس از Toshio Fukada

فاصله تا مرکز انفجار: 2600 متر

گوشه ای از یک <<ابر قارچی>>؛ این عکس 20 دقیقه بعد از انفجار گرفته شده است.

عکسی از لباس یک دانش آموز دبیرستانی

<<تروایچی آساهی>> دانش آموز سال اول دبیرستان بود. او و 235 دانش آموز دیگر مدرسه و معلم های مدرسه در معرض انفجار قرار گرفتند. تقریباً همگی آنها بلافاصله بعد از انفجار کشته شدند. او به رودخانه افتاد و توسط یکی از همسایه ها پیدا شد و به خانه شان برده شد. اگرچه خیلی زخمی شده بود، ولی توانست درباره انفجار حرف بزند و آنچه را برای دوستانش رخ داد، توصیف کند. او صبح روز 9 آگوست، درگذشت.

عکسی از ظرف غذای یک دانش آموز

فاصله تا مرکز انفجار: 600 متر

<<شیگرو اوریمن>> دانش آموز سال اول دبیرستان بود. مادرش جسد او را صبح روز 9 اگوست در کنار ظرف غذایش در مدرسه پیدا کرد. غذای خورده نشده شیگرو هم کاملاً سوخته بود.

عکسی از سه چرخه ای که در بمباران سوخت

فاصله تا مرکز انفجار: 1500 متر

<<شینیچی تتسوتانی>>، سه سال و 11 ماه داشت و عاشق دوچرخه سواری (سه چرخه سواری) بود. در آن روز، صبح، در مقابل خانه بازی می کرد که نوری در آسمان درخشید. او و سه چرخه اش سوختند. او همان شب کشته شد. پدرش فکر می کرد او کوچک تر از آن است که تنها و دور از خانه به خاک سپرده شود، پس او را با سه چرخه اش در حیاط پشتی خانه خاک کرد. در تابستان 1985، یعنی 40 سال بعد، پدرش او را به گورستان خانوادگی منتقل کرد. این سه چرخه بعد از 40 سال به موزه صلح بخشیده شد.

عکس از Gonichi Kimura

فاصله تا مرکز انفجار: 4160 متر

<<سرباز با زبان زخمی>>؛ 28 آگوست 1945.

ایسنا - آزاده شمس

تنها ساختمان باقی مانده ازانفجار اتمی هیروشیما:

محل انداختن بمب هسته ای(هیروشیما):

بقایای شهرهیروشیما پس از انفجار اتمی: